Westlandse bolramer

Westlandse Stoomtram

Net als in veel andere delen van Nederland, vond men het eind 19e eeuw tijd om, als aanvulling met het spoorwegnet, het Westland te ontsluiten. Hiertoe werd de Westlandsche Stoomtramweg Maatschappij (WSM) opgericht die in 1882 een tramlijn tussen Den Haag en Loosduinen opende. Daarna werd het tramnet in het Westland gestaag uitgebreid en in 1912 kon men vanuit het hele Westland onder andere naar Delft reizen.
In Delft bestond aansluiting op het spoorwegnet. Zo kon de groeiende hoeveelheid tuinbouw-producten via het spoor gemakkelijk naar binnen- en buitenland verder worden vervoerd. De andere kant op werd steenkool aangevoerd voor verwarming van de kassen. Ook toen er geen reizigersvervoer meer plaatsvond per tram, bleef dat goederenvervoer over de rails nog lang lucratief. Pas in 1970 reed in Delft de laatste goederentram.
De WSM als stoomtram -Bron: Stoomtram Documentatie Centrum

Busdiensten

In 1923 begon de WSM in het Westland ook busdiensten te exploiteren en omdat autobussen nu eenmaal goedkoper en flexibeler waren, nam het personenvervoer per tram snel af. In 1932 reeds de laatste stoomtram voor het reizigersvervoer. De WSM verloochende overigens z'n afkomst niet: nog lang nadat de laatste stoomtram had gereden, was op de zijkant van de autobussen 'Westlandse Stoomtramweg Maatschappij' te lezen. Die naam werd pas in 1965 officieel veranderd in Westlandse Streekvervoer Maatschappij.
Door een voorspoedige ontwikkeling van het lijnennet en overname van concurrerende busbedrijven (onder andere het busbedrijf VIOS: Vooruitgang Is Ons Streven ) ontwikkelde de WSM zich tot het grootste busbedrijf in het Westland met stads- en streekvervoer, maar ook met een touringca¬rafdeling en een reisbureau.
In 1943 werden de aandelen WSM overgenomen door de Nederlandse Spoorwegen en daarmee kon het bedrijf zich scharen in het almaar groeiende leger 'NS-dochterbedrijven'. In 1969 fuseerde het bedrijf met Citosa tot 'Westnederland'. Er volgden nog een aantal fusies, tot het bedrijf op de drempel van de 21e eeuw opging in Connexxion.
WSM in Den Haag, tweede helft jaren 1960 -Foto: Wim Vink

Bolramer

Als dochterbedrijf van de Nederlandse Spoorwegen kocht de WSM veel autobussen die bij de andere NS-dochters ook werden gesignaleerd. Hiertoe behoorde de zogenaamde 'bolramer', een type dat eind jaren 1950, begin jaren 1960 in grote getale het Nederlandse straatbeeld kwam verrijken.
De bolramer dank z'n bijnaam aan de parabolische voorruit. Dit was een gepatenteerde uitvinding van de busproducent Werkspoor, die lichtreflecties tegengaat, waarmee het zicht voor de chauffeur in het donker sterk verbeterd wordt.
WSM-bus nummer 4697 maakte deel uit van een grote serie, die in die jaren mede het straatbeeld in Nederland bepaalde; bij de WSM en andere NS-dochterbedrijven in heel Nederland werden in de periode 1953-1967 meer dan 1000 'bolramers' afgeleverd, die tot ver in de jaren 1970 dienst hebben gedaan.
Dit type autobus markeert tevens de overgang van de eerste naoorlogse autobussen met tweemansbediening naar éénmansbediening, noodzakelijk door de sterk stijgende personeelskosten in die tijd.

Standaardisatie

Busnummer WSM 4697 is in 1958 in dienst gesteld bij WSM en is daarna door naamswijziging bij het busbderijf 'West Nederland' (WN) terecht gekomen. In 1974 vond een ingrijpende revisie plaats uit hoofde van standaardisering van het wagenpark, waarbij de voorkeur aan de NS-bussen gegeven werd boven de meer exotische merken van de gefuseerde bedrijven. Daarbij werd de stalen beplating vervangen door polyester. Deze polyesterbeplating is nog steeds aanwezig. De grille is gewijzigd in een exemplaar van later bouwjaar. De reden hiervoor is de door WSM ingebouwde kachel, waardoor de oorspronkelijk dieper liggende grille niet gehandhaafd kon worden. De motor is niet de originele; in die tijd werden de motoren regelmatig uitgewisseld en gereviseerd. In 1980 is de bus terzijde gesteld en als museumbus aan de Stichting Veteraan Autobussen overgedragen.

Meer informatie

Ga naar deze bus in in het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.
Ga naar informatie over deze busmaatschappij op de website Openbaar Vervoer in Boskoop.
Gebruik de back-button linksboven aan de pagina om terug te keren naar Toen was de bus heel gewoon.